Bên c?nh nh?ng l?i ?*ch cho s?c kh?e, qu? b? c?ng gây ra m?t s? tác d?ng ph? n?u ?n quá nhi?u.

Qu? b? t? quý ch?a kho?ng 25 lo?i vitamin v?* khoáng ch?t t? nhiên t?t cho s?c kh?e. M?t kh?u ph?n ?n 100 g b? cung c?p 26% vitamin K, 20% folate, 14% vitamin B5, 13% vitamin B6, 17% vitamin C, 14% kali v?* 10% vitamin E m?* c? th? c?n.

Tác d?ng c?a qu? b?
?n ??nh huy?t áp: Theo The Health Site, b? r?t gi?*u kali v?* ?*t natri, giúp ?i?u ch?nh cân b?ng ?i?n gi?i v?* áp l?c máu trong c? th?. Nó c?ng ch?a ch?t béo có l?i, ?óng vai trò quan tr?ng trong vi?c gi?m huy?t áp ? nh?ng ng??i b? cao huy?t áp.


Ki?m soát cân n?ng: Gi?*u protein v?* ch?t x?, b? ki?m soát c?n ?ói v?* giúp b?n no lâu h?n. Trái cây n?*y c?ng ki?m soát cân n?ng do s? hi?n di?n c?a ch?t béo không bão hòa giúp cân b?ng l??ng calo cao trong b? n?u b?n không ?n quá nhi?u.

Ng?n ng?a ung th?: B? l?* ngu?n phong phú các h?p ch?t th?c v??*t quan tr?ng, t?t cho vi?c phòng ch?ng ung th?. Bên c?nh ?ó, s? hi?n di?n c?a các ch?t ch?ng oxy hóa nh? glutathone, vitamin C, E v?* carotenoid, c?ng ng?n ng?a m?t s? b?nh ung th? nh? mi?ng, da v?* tuy?n ti?n li?t.

Ch?ng viêm: H?*m l??ng các ch?t dinh d??ng có l?i cho s?c kh?e trong b? nh? ch?t béo omega-3, carotenoid v?* vitamin, giúp h? tr? ?i?u tr? v?* ng?n ng?a viêm nhi?m trong c? th?. Nhi?u nghiên c?u ?ã ch?ng minh tinh d?u ???c l?*m t? b? v?* ???*u n?*nh có th? l?*m gi?m hi?n t??ng viêm v?* x??ng kh?p.
B? có r?t nhi?u l?i ?*ch cho s?c kh?e nh? ch?ng viêm, t?t cho tim m?ch hay ng?n ng?a ung th?. ?nh: Bonappetour.
T?t cho tim m?ch: Nhi?u nghiên c?u ?ã ch?ng minh h?*m l??ng vitamin E trong b? l?*m gi?m nguy c? b?nh tim m?ch v?*nh kho?ng 30-40%. H?n n?a, s? hi?n di?n c?a ch?t béo không bão hòa l?*nh m?nh nh? axit béo không bão hòa ??n (MUFA) v?* axit béo không no nhi?u n?i ?ôi (PUFA) gi?m n?ng ?? cholesterol trong máu, ng?n ng?a các v?n ?? v? tim m?ch.


Duy trì l?*n da kh?e m?nh: Vitamin E trong b? cùng nhi?u ch?t ch?ng oxy hóa khác nh? lutein, zeaxanthin ?óng vai trò quan tr?ng trong vi?c duy trì l?*n da kh?e m?nh, ch?c kh?e. Chúng c?ng giúp b?o v? da kh?i các tia c?c t?*m có h?i v?* ng?n ng?a quá trình lão hóa s?m c?a da.

B?o v? m?t: H?*m l??ng ch?t béo không bão hòa ??n (MUFA) trong b? có tác d?ng ng?n ng?a các v?n ?? thoái hóa ?i?m v?*ng, ??c th?y tinh th?. Các ch?t ch?ng oxy hóa lutein v?* zeaxanthin b?o v? m?t kh?e m?nh b?ng cách c?i thi?n h?p th? carotenoids t? th?c ph?m.

L?u ý khi ?n b?
Gây d? ?ng: Theo Style Craze, v?i m?t s? ng??i m?n c?m, b? có th? d?n ??n nh?ng v?n ?? d? ?ng trên da nh? n?i m? ?ay, ng?a, m?n ?? ho?c eczema, th??*m ch?* gây bu?n nôn, nôn m??*a, r?i lo?n tiêu hóa, ?au ??u...


Gây h?i cho gan: Nhi?u nghiên c?u cho th?y m?t s? ch?t d?u trong b? nh? estragole, anethole có th? gây t?n th??ng gan. Nh?t l?* v?i nh?ng ng??i có v?n ?? v? gan, nên tuy?t ??i tránh th?c ph?m n?*y.

Gi?m cholesterol có l?i: B? có tác d?ng l?*m gi?m l??ng cholesterol trong c? th?, tuy nhiên, n?u ?n quá nhi?u, h?*m l??ng beta-sitosterol trong b? s? h?p th? các cholesterol có l?i, gây h?i cho s?c kh?e.

Nh?ng ng??i nh?y c?m v?i latex: Tinh ch?t latex trong b? có tác d?ng l?*m t?ng kháng th? IgE trong huy?t thanh c?a c? th?, do ?ó, nh?ng ng??i b? m?n c?m v?i latex không nên ?n b? n?u không s? g?p ph?i các ph?n ?ng d? ?ng nguy hi?m.

Ph? n? mang thai v?* cho con bú nên c?n tr?ng: Ph? n? mang thai ?n b? có th? gi?m l??ng s?a v?* gây t?n th??ng ??n tuy?n vú. Trong khi ?ó, b?* m? ?ang cho con bú n?u ?n quá nhi?u b? có th? khi?n con b? ?au b?ng.

?ôi nét v? cây b?

Cây b? s? h?u duyên c? ? vùng Trung M? – Mêxico, ???c ng??i Pháp ?em ??n v?* tr?ng ?a d?ng ? n??c ta v?*o nh?ng n?m 1940, hi?n t?i cây b? ???c tr?ng ? ph? quát th?*nh ph? trong c? n??c ta c?t y?u quy t? ? nh?ng th?c gi?c nh? Lâm ??ng, ??ng Nai, B?* R?a – V?ng T?*u, ??k L?k, Phú Th?.



Cây b? l?* m?t lo?i cây d? tr?ng, chi?m h?u kh? n?ng th?*ch nghi r?ng, ch?ng ch?u khá có ?i?u ki?n kh?* h??*u, không gian s?ng nh? h?n hán, gió, ??t nghèo dinh d??ng. H?n n?a, v? qu? b? khá d?*y nên các lo?*i sâu v?* sâu b? ch?*ch hút nh?a qu? khó gây b?nh h?i cây ???c v?* c?ng do ?ó nên l??ng thu?c ki?m soát an ninh th?c v??*t tiêu dùng ? cây b? r?t ?*t.

tuy nhiên b? l?* 1 trong nh?ng m?u cây ?n qu? chi?m h?u giá tr? ch?t dinh d??ng cao nh?t, r?t gi?*u n?ng l??ng (trung bình 245 calo/100g gi?t m? qu?), h?*m l??ng ch?t m??*p cao (26,4g/100g), m?t l??ng m??*p vitamin các lo?i nh? vitamin A (0,17mg), vitamin B, vitamin E… v?* ph? thông ch?t b? d??ng khác h?u ?*ch cho s?c kh?e nhân lo?i .

mang h?*m l??ng d?u r?t cao ch? sau trái oliu, h?*m l??ng d?u trong trái b? mang ch?c n?ng khi?n gi?m l??ng cholesterol trong máu song song vitamin E trong trái b? còn có anh t?*i ch?ng l?i s? oxy hóa nh? ch??*m ti?n ?? l?*m cho ??ng ??nh qu? trình lão hóa c?a các t? b?*o da giúp da c?ng m?n v?* t??i sáng. b?i các ??c t?*nh nh? v??*y nên m?t l??ng to qu? b? ???c s??* d?ng ?? sinh s?n nh?ng chi?c x?* phòng v?* 1 s? m? ph?m ch?t l??ng.

Qu? b? mang th? dùng tr?c ti?p l?*m cho nh?ng món ?n nh? ?n kèm sandwiches, nh?ng món ?n nhanh, sa-lát, s??* d?ng khi?n cho kem… ?ây l?* m?t cái qu? r?t ???c ?a chu?ng ? nh?ng n??c châu Âu, các n??c khu v?c châu M? b?i các giá tr? dinh d??ng v?* mùi v? ??c tr?ng c?a nó v?* bây gi? qu? b? ?ang d?n bi?n th?*nh m?u qu? ???c ?a chu?ng ? khu v?c châu Á.

m?c tiêu th? nh??ng (??t) tr?ng b?

– Thoát n??c t?t, h?n ch? ng??*p úng t?o ?i?u ki?n cho n?m b?nh gây h?i ? b? ph??*n r? khi?n cho ch?t cây.

– L??ng m?a t? 1200 t?i 1500mm/n?m.

– ?? pH c?a ??t ph?i trong kho?ng 5 – 7.

nh?ng nh?* k? thu??*t v?* công ngh? ?ã nghiên c?u v?* xác ??nh th? nh??ng ? các t?nh khu v?c Tây Nguyên ???c xem l?* phù h?p nh?t ?? tr?ng b? cho ra n?ng su?t v?* ch?t l??ng qu? bình ?n .



th?i gian th?*ch h?p cho vi?c tr?ng b?

– ?i?u ki?n th?*ch h?p nh?t ?? tr?ng b? l?* v?*o ??u mùa m?a t?c th? kho?ng tháng 5 t?i tháng 6 d??ng l?ch.

– n?u v?i th? h? tr? ngu?n n??c b?* con nông dân s? h?u th? tr?ng b? v?*o cu?i mùa m?a ho?c cu?i mùa khô.

ch?n l?c gi?ng b? ?? tr?ng

ng?*y nay, b? ???c t?o th?*nh nh? cái gi?ng ng?ng thi công?ây l?* gi?ng b? ??u chi?c trong n??c v?* gi?ng b? ngo?i nh??*p. chi ti?t s? h?u 1 s? gi?ng b? ?ang ???c tr?ng ph? quát v?* ??t ch?t l??ng cao nh?:

Gi?ng b? ngo?i nh??*p:

+ B? Booth

+ B? Hass

+ B? Reed

+ B? Pinkerton

Gi?ng b? ??u cái trong n??c:

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.01

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.02

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.03

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.04

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.05

+ Gi?ng b? EST4

+ Gi?ng b? HTS1

+ Gi?ng b? S2V1BDT

+ Gi?ng b? SDH

+ Gi?ng b? HA

+ Gi?ng b? V?1

+ Gi?ng b? 034

+ Gi?ng b? t? Quý

Tùy theo nhu c?u v?* k? n?ng c?a mình, b?* con s? h?u th? ch?n l?c 1 trong s? các gi?ng b? trên ?? canh tác, nh?ng gi?ng b? trên ??u l?* nh?ng gi?ng b? ?ã ???c ch?n l?c theo nh?ng quy trình khác nhau v?* cho ra n?ng su?t, ch?t l??ng ?n ??nh .



M??*t ?? canh tác cây b?

L?* 1 m?u cây chi?m h?u tán r?ng, r? ngang t?ng tr??ng m?nh v?* ph? bi?n b?i v??*y m??*t ?? canh tác b? nên ???c phân b? nh? sau:

– Tr?ng thu?n (ch? tr?ng b?): + 7m x 7m = 204 cây/ha tr?ng vuông.

+ 6m x 6m = 277 cây/ha tr?ng so le ho?c tr?ng trên ??t x?u.

– Tr?ng xen canh mang cây c?* phê: 9m t?i 10m/1 cây (3 h?*ng c?* phê thì tr?ng 1 h?*ng b?) = 123 cây/ha.

s?n s?*ng h? v?* ti?n h?*nh tr?ng b?

– k?*ch t?c h? tr?ng b?: 60 x 60 x 60cm.

– Bón phân lót cho h?: s??* d?ng l?p ??t m?t tr?n ??u v?i 10kg phân chu?ng ho?i m?c ho?c 7kg phân h?u c? vi sinh + 300 – 500g phân lân + 300 – 500g vôi + 1 h?t long não ?? ch?ng m?i.

– lúc ti?n h?*nh tr?ng b?* con nông dân chú ý xé b?u nh? nhõm gi?m thi?u l?*m v? l? b?u ho?c ??t r?. Nên s??* d?ng kéo ho?c dao c?t v?* g? ph?n nilon ? ?áy b?u kho?ng 3 t?i 5cm t?*nh trong kho?ng ?áy sau ch??*m tri?n khai ??t b?u v?*o ch?*nh gi?a h? tr?ng. Nén ??t ?? nh?t thi?t b?u ti?p theo c?t túi nilon trong kho?ng trên xu?ng d??i, l?p ??t v?* nén song song rút ph?n túi nilon ra.

– Sau lúc b?u cây b? ?ã ???c nh?t m?c ? ??a ?i?m gi?a h? thì b?* con nông dân l?p ??t ?ã tr?n phân nh? trên v?*o ??y h? ??ng th?i d?m nh? quanh ?ó ?? nén ??t.

– L?u ý: lúc tr?ng b?* con ko nên tr?ng quá sâu nh?ng m?* ch? nên tr?ng m?* m?t b?u ngang v?i m?t ??t l?* ???c.

T??i n??c cho cây b?



– N?m 1: lúc tr?ng xong xuôi nên ti?n h?*nh t??i n??c cho cây b? ngay, gi? d? b?* con dân c?*y tr?ng v?*o mùa khô thì tr?ng sau 3 – 5 ng?*y ph?i t??i l?i v?* ph?i h?p v?i vi?c ph? g?c b?ng tr?u, c? khô, r?m, lá m?c… Sau ch??*m tri?n khai c? kho?ng 10 ??n 15 ng?*y thì t??i m?t l?n. B?n tr?ng b? nên ?ánh 1m x 1m ?? vi?c t??i n??c thu??*n l?i h?n.

– N?m 2: th?i ?o?n n?*y b? r? c?a cây b? ?ã ?n sâu v?*o lòng ??t ngo?*i ra b? v?n c?n ???c t??i n??c tr? giúp th??ng xuyên nh?t l?* trong mùa khô. T??i n??c kho?ng 4 ??n 5 ??t, 1 ??t cách th?c nhau kho?ng 15 – 20 ng?*y.

– t? n?m 3 tr? ?i: + gi? d? tr?ng xen canh chi?m h?u cây c?* phê thì b?* con nông dân ko c?n ph?i t??i n??c do cây b? s? dùng th??ng nh??*t l??ng n??c lúc b?* con t??i cây c?* phê.

+ n?u nh? tr?ng thu?n thì b?* con nên t??i n??c theo ??t m?i ??t cách th?c nhau kho?ng 20 t?i 25 ng?*y. L?u ý: b?* con dân c?*y ko nên t??i n??c v?*o th?i ?o?n b? ?ang ra hoa nh?ng m?* ph?i ??i cho t?i lúc ???*u qu? r?i thì th? h? t??i n??c.

Bón phân cho cây b?

– N?m 1: c?n bón thúc cho b? sau lúc tr?ng kho?ng 20 ng?*y chi?m h?u l??ng phân NPK theo t? l? 2:2:1, m?i h? c?n 0,1 kg t??ng ???ng có 100g phân. khi bón c?n t??i n??c ?? phân s? h?u th? tan nhanh v?* th?m ??u xu?ng ??t. ti?p di?n bón l??ng phân nh? trên m?* kho?ng b?* quy?t bón giãn ra kho?ng 30 ng?*y bón m?t l?n.

– N?m 2: ti?p di?n bón phân NPK nh?ng m?* t?ng l??ng phân lên m?i g?c kho?ng 200 t?i 300g. Bón 6 l?n/n?m: 3 l?n v?*o mùa khô, 3 l?n v?*o mùa m?a; khi bón phân v?*o mùa khô c?n th??*n t??i n??c tr??c lúc bón.

– t? n?m 3 tr? ?i: th??ng nh??*t ??i mang b? ghép thì trong kho?ng n?m th? 3 tr? ?i cây ?ã m? m?*n cho qu? vì v??*y b?* con nông dân nên ?? l?i 1 l??ng qu? tùy theo s?c c?a cây b? (kho?ng 1 – 3 qu?/c?*nh). t?*nh t? lúc qu? ???c m?t tháng cho t?i khi thu ho?ch (5 – 6 tháng) thì b?* con nông dân ti?n h?*nh 3 ??t bón phân, m?i ??t 2kg phân NPK.

Sau lúc thu ho?ch b?* con bón v?p ngã sung 1-2 kg phân Urê v?* ti?n h?*nh c?t t?a c?*nh y?u ?? cây s?m h?i s?c.

– L?u ý:

+ ??i có cây b? ???c tr?ng xen canh s? h?u cây c?* phê thì trong kho?ng n?m th? 3 tr? ?i l??ng phân bón cho cây b? có th? gi?m xu?ng m?t n??*a b?i lúc n?*y b? c?ng h??ng ph? thông l??ng phân ?ã ???c bón cho cây c?* phê nên không c?n bón thêm n?a.

+ ko nên bón phân v?* t??i n??c lúc cây ?ang ra hoa nh?ng ph?i ch? t?i lúc hoa ???*u s?n ph?m thì th? h? ???c bón.

+ ?? h?n ch? tr??ng h?p b? r?ng qu? khi bón phân b?* con bên v?p ngã sung thêm phân Kali.

C?t t?a c?*nh t?o tán cho cây b?

– Tr?ng thu?n: b?* con ?? cây t?ng tr??ng ??t nhiên , khi cây ??t ?? cao 60cm t?i 70cm thì b?* con s? h?u th? b?m ng?n, sau ch??*m tri?n khai ti?n h?*nh c?t t?a ch?ng chéo, các ch?i v??t… v?* t?o tán t?a ??ng ??u.

– Tr?ng xen c?* phê: ch? nên ?? 1 c?*nh m?c trong kho?ng ch?i ghép, nh?m m?c tiêu d?n ch?t dinh d??ng cho c?*nh n?*y v?* c?*nh không b? gian truân ch?t dinh d??ng s? m?c th?ng, d? t?o hình v?* t?n ti?n di?n t?*ch. khi tán cây b? cao h?n cây c?* phê kho?ng 1-2m thì b?* con ti?n h?*nh hãm ng?n ?? cây ra c?*nh ngang.

– L?u ý:

+ lúc cây ?ã bình ?n v?* v?*o giai ?o?n thu ho?ch b?* con c?n th??ng xuyên c?t b? c?*nh y?u, c?*nh sâu b?nh.

+ ??i mang các c?*nh ph? bi?n qu?, b?* con c?n có bi?n pháp ch?ng ?? cho c?*nh vì c?*nh b? t??ng ??i giòn v?* d? gãy ??.

Phòng tr? sâu b?nh h?i cho cây b?

B?* con dân c?*y chi?m h?u th? Nh??*n ??nh ph?n n?*y qua b?*i vi?t chi ti?t d??i ?ây: d?u hi?u VÀ bi?n pháp PHÒNG TR? m?t S? chi?c SÂU B?NH H??*I TRÊN CÂY B?*

Thu ho?ch v?* ch? bi?n b? th?*nh ph?m

– B? tr?ng b?ng h?t kh?i ??u cho trái sau khi tr?ng ???c 5 ??n 7 n?m.

– B? ghép cho trái sau lúc tr?ng t? hai t?i 3 n?m, nh?ng n?m ??u b?* con nên t?a b?t qu? trên cây ch? ?? l?i s? l??ng qu? v?a có s?c cây, nh?ng n?m ti?p theo thì b?* con ko ph?i t?a b? qu? n?a.

– S?n l??ng b? ??t trong kho?ng 8-20 t?n/ha/n?m tùy theo m?i gi?ng b? ??c bi?t .

– B?* con dân c?*y nên chú ý th?i ?i?m thu ho?ch qu? b?i ?i?u n?*y thúc ??y tr?c ti?p t?i ch?t l??ng qu? c?ng nh? ?i?u ki?n b?o qu?n v?* di chuy?n qu? sau thu ho?ch. vì th? b?* con nên d?a v?*o m?*u nhan s?c v? qu? khi ch?*n c?a m?i gi?ng b? ?? ti?n h?*nh thu ho?ch m?t c? ch? h?p l?*.

+ B? ?úng mùa: th?i kh?c thu ho?ch t? tháng 7 – 8 d??ng l?ch.

+ B? trái mùa: th?i kh?c thu ho?ch t? tháng 9 – 10 d??ng l?ch.

Sau khi thu ho?ch, b? v?i th? tiêu dùng ?? ?n t??i ho?c ch? bi?n nh?ng h??ng li?u, th?c ?n, m? ph?m không gi?ng nhau v?* r?t h?u d?ng cho s?c kh?e.

Qua b?*i vi?t n?*y, b?* con nông dân s? s? h?u thêm nh?ng kinh nghi?m, thông báo b? ?*ch chuyên d?ng cho cho nhu c?u canh tác cây trái v?* thu ???c ngu?n l?i nhu??*n cao cho h? gia ?ình.

Bên c?nh nh?ng l?i ?*ch cho s?c kh?e, qu? b? c?ng gây ra m?t s? tác d?ng ph? n?u ?n quá nhi?u.
Qu? b? ch?a kho?ng 25 lo?i vitamin v?* khoáng ch?t t? nhiên t?t cho s?c kh?e. M?t kh?u ph?n ?n 100 g b? cung c?p 26% vitamin K, 20% folate, 14% vitamin B5, 13% vitamin B6, 17% vitamin C, 14% kali v?* 10% vitamin E m?* c? th? c?n.


Tác d?ng c?a qu? b?
?n ??nh huy?t áp: Theo The Health Site, b? r?t gi?*u kali v?* ?*t natri, giúp ?i?u ch?nh cân b?ng ?i?n gi?i v?* áp l?c máu trong c? th?. Nó c?ng ch?a ch?t béo có l?i, ?óng vai trò quan tr?ng trong vi?c gi?m huy?t áp ? nh?ng ng??i b? cao huy?t áp.


Ki?m soát cân n?ng: Gi?*u protein v?* ch?t x?, b? ki?m soát c?n ?ói v?* giúp b?n no lâu h?n. Trái cây n?*y c?ng ki?m soát cân n?ng do s? hi?n di?n c?a ch?t béo không bão hòa giúp cân b?ng l??ng calo cao trong b? n?u b?n không ?n quá nhi?u.

Ng?n ng?a ung th?: B? l?* ngu?n phong phú các h?p ch?t th?c v??*t quan tr?ng, t?t cho vi?c phòng ch?ng ung th?. Bên c?nh ?ó, s? hi?n di?n c?a các ch?t ch?ng oxy hóa nh? glutathone, vitamin C, E v?* carotenoid, c?ng ng?n ng?a m?t s? b?nh ung th? nh? mi?ng, da v?* tuy?n ti?n li?t.

Ch?ng viêm: H?*m l??ng các ch?t dinh d??ng có l?i cho s?c kh?e trong b? nh? ch?t béo omega-3, carotenoid v?* vitamin, giúp h? tr? ?i?u tr? v?* ng?n ng?a viêm nhi?m trong c? th?. Nhi?u nghiên c?u ?ã ch?ng minh tinh d?u ???c l?*m t? b? v?* ???*u n?*nh có th? l?*m gi?m hi?n t??ng viêm v?* x??ng kh?p.

Tac dung cua qua bo va nhung luu y khi an hinh anh 1
B? có r?t nhi?u l?i ?*ch cho s?c kh?e nh? ch?ng viêm, t?t cho tim m?ch hay ng?n ng?a ung th?. ?nh: Bonappetour.
T?t cho tim m?ch: Nhi?u nghiên c?u ?ã ch?ng minh h?*m l??ng vitamin E trong b? l?*m gi?m nguy c? b?nh tim m?ch v?*nh kho?ng 30-40%. H?n n?a, s? hi?n di?n c?a ch?t béo không bão hòa l?*nh m?nh nh? axit béo không bão hòa ??n (MUFA) v?* axit béo không no nhi?u n?i ?ôi (PUFA) gi?m n?ng ?? cholesterol trong máu, ng?n ng?a các v?n ?? v? tim m?ch.


Duy trì l?*n da kh?e m?nh: Vitamin E trong b? cùng nhi?u ch?t ch?ng oxy hóa khác nh? lutein, zeaxanthin ?óng vai trò quan tr?ng trong vi?c duy trì l?*n da kh?e m?nh, ch?c kh?e. Chúng c?ng giúp b?o v? da kh?i các tia c?c t?*m có h?i v?* ng?n ng?a quá trình lão hóa s?m c?a da.

B?o v? m?t: H?*m l??ng ch?t béo không bão hòa ??n (MUFA) trong b? có tác d?ng ng?n ng?a các v?n ?? thoái hóa ?i?m v?*ng, ??c th?y tinh th?. Các ch?t ch?ng oxy hóa lutein v?* zeaxanthin b?o v? m?t kh?e m?nh b?ng cách c?i thi?n h?p th? carotenoids t? th?c ph?m.

L?u ý khi ?n b?
Gây d? ?ng: Theo Style Craze, v?i m?t s? ng??i m?n c?m, b? có th? d?n ??n nh?ng v?n ?? d? ?ng trên da nh? n?i m? ?ay, ng?a, m?n ?? ho?c eczema, th??*m ch?* gây bu?n nôn, nôn m??*a, r?i lo?n tiêu hóa, ?au ??u...


Gây h?i cho gan: Nhi?u nghiên c?u cho th?y m?t s? ch?t d?u trong b? nh? estragole, anethole có th? gây t?n th??ng gan. Nh?t l?* v?i nh?ng ng??i có v?n ?? v? gan, nên tuy?t ??i tránh th?c ph?m n?*y.

Gi?m cholesterol có l?i: B? có tác d?ng l?*m gi?m l??ng cholesterol trong c? th?, tuy nhiên, n?u ?n quá nhi?u, h?*m l??ng beta-sitosterol trong b? s? h?p th? các cholesterol có l?i, gây h?i cho s?c kh?e.

Nh?ng ng??i nh?y c?m v?i latex: Tinh ch?t latex trong b? có tác d?ng l?*m t?ng kháng th? IgE trong huy?t thanh c?a c? th?, do ?ó, nh?ng ng??i b? m?n c?m v?i latex không nên ?n b? n?u không s? g?p ph?i các ph?n ?ng d? ?ng nguy hi?m.

Ph? n? mang thai v?* cho con bú nên c?n tr?ng: Ph? n? mang thai ?n b? có th? gi?m l??ng s?a v?* gây t?n th??ng ??n tuy?n vú. Trong khi ?ó, b?* m? ?ang cho con bú n?u ?n quá nhi?u b? có th? khi?n con b? ?au b?ng.

?ôi nét v? cây b?

Cây b? s? h?u xu?t x? ? vùng Trung M? – Mêxico, ???c ng??i Pháp ?em ??n v?* tr?ng ph? quát ? n??c ta v?*o nh?ng n?m 1940, hi?n gi? cây b? ???c tr?ng ? ?a d?ng ?ô th? trong c? n??c ta ch? y?u t? h?p ? nh?ng t?nh nh? Lâm ??ng, ??ng Nai, B?* R?a – V?ng T?*u, ??k L?k, Phú Th?.



Cây b? l?* m?t cái cây d? tr?ng, mang t?*i n?ng th?*ch ?ng r?ng, ch?ng ch?u h?i mang ?i?u ki?n kh?* h??*u, môi tr??ng s?ng nh? h?n hán, gió, ??t nghèo dinh d??ng. H?n n?a, v? qu? b? khá d?*y nên các lo?*i sâu v?* sâu b? ch?*ch hút nh?a qu? khó gây b?nh h?i cây ???c v?* c?ng vì v??*y nên l??ng thu?c ki?m soát an ninh th?c v??*t dùng ? cây b? r?t ?*t.

tuy nhiên b? l?* 1 trong các m?u cây ?n qu? mang tr? giá ch?t dinh d??ng cao nh?t, r?t gi?*u n?ng l??ng (trung bình 245 calo/100g gi?t m? qu?), h?*m l??ng ch?t m??*p cao (26,4g/100g), 1 l??ng l?n vitamin nh?ng cái nh? vitamin A (0,17mg), vitamin B, vitamin E… v?* ph? quát ch?t b?i d??ng khác h?u d?ng cho s?c kh?e lo?*i ng??i.

v?i h?*m l??ng d?u r?t cao ch? sau trái oliu, h?*m l??ng d?u trong trái b? có ch?c n?ng l?*m cho gi?m l??ng cholesterol trong máu song song vitamin E trong trái b? còn có k? n?ng ch?ng l?i s? oxy hóa nh? ?ó l?*m cho ch??*m ch?p qu? trình lão hóa c?a nh?ng t? b?*o da giúp da c?ng m?n v?* t??i sáng. vì các ??c t?*nh t??ng t? nên m?t l??ng to qu? b? ???c tiêu dùng ?? sinh s?n nh?ng dòng x?* phòng v?* m?t s? m? ph?m ch?t l??ng.

Qu? b? s? h?u th? tiêu dùng tr?c ti?p khi?n nh?ng món ?n nh? ?n kèm sandwiches, nh?ng món ?n nhanh, sa-lát, dùng khi?n kem… ?ây l?* m?t cái qu? r?t ???c ?a th?*ch ? các n??c châu Âu, M? Latinh do nh?ng tr? giá dinh d??ng v?* mùi v? ??c thù c?a nó v?* ng?*y nay qu? b? ?ang d?n bi?n th?*nh m?u qu? ???c ?a th?*ch ? khu v?c châu Á.

ch? tiêu th? nh??ng (??t) tr?ng b?

– Thoát n??c r?, tránh ng??*p úng t?o ?i?u ki?n cho n?m b?nh gây h?i ? b? ph??*n r? khi?n ch?t cây.

– L??ng m?a t? 1200 ??n 1500mm/n?m.

– ?? pH c?a ??t ph?i trong kho?ng 5 – 7.

các nh?* khoa h?c v?* công ngh? ?ã nghiên c?u v?* xác ??nh th? nh??ng ? các t?nh khu v?c Tây Nguyên ???c xem l?* phù h?p nh?t ?? tr?ng b? cho ra n?ng su?t v?* ch?t l??ng qu? ?n ??nh.



th?i kì phù h?p cho vi?c tr?ng b?

– ?i?u ki?n th?*ch h?p nh?t ?? tr?ng b? l?* v?*o ??u mùa m?a t?c th? kho?ng tháng 5 ??n tháng 6 d??ng l?ch.

– v?* nh? mang th? h? tr? ngu?n n??c b?* con nông dân mang th? tr?ng b? v?*o cu?i mùa m?a ho?c cu?i mùa khô.

l?a ch?n gi?ng b? ?? tr?ng

hi?n t?i, b? ???c chia th?*nh nh? cái gi?ng ch??*m ti?n ?? l?* gi?ng b? ??u m?u trong n??c v?* gi?ng b? ngo?i nh??*p. chi ti?t v?i 1 s? gi?ng b? ?ang ???c tr?ng ph? quát v?* ??t ch?t l??ng cao nh?:

Gi?ng b? ngo?i nh??*p:

+ B? Booth

+ B? Hass

+ B? Reed

+ B? Pinkerton

Gi?ng b? ??u chi?c trong n??c:

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.01

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.02

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.03

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.04

+ Gi?ng b? C?D-BO-41.05

+ Gi?ng b? EST4

+ Gi?ng b? HTS1

+ Gi?ng b? S2V1BDT

+ Gi?ng b? SDH

+ Gi?ng b? HA

+ Gi?ng b? V?1

+ Gi?ng b? 034

+ Gi?ng b? t? Quý

Tùy theo nhu c?u v?* k? n?ng c?a mình, b?* con s? h?u th? tuy?n l?a 1 trong s? các gi?ng b? trên ?? canh tác, nh?ng gi?ng b? trên ??u l?* các gi?ng b? ?ã ???c l?a ch?n theo các tr??*t t? không gi?ng nhau v?* cho ra n?ng su?t, ch?t l??ng b?t bi?n.



M??*t ?? canh tác cây b?

L?* 1 cái cây mang tán r?ng, r? ngang l?n m?nh m?nh v?* nhi?u b?i v??*y m??*t ?? canh tác b? nên ???c phân b? nh? sau:

– Tr?ng thu?n (ch? tr?ng b?): + 7m x 7m = 204 cây/ha tr?ng vuông.

+ 6m x 6m = 277 cây/ha tr?ng so le ho?c tr?ng trên ??t x?u.

– Tr?ng xen canh s? h?u cây c?* phê: 9m ??n 10m/1 cây (3 h?*ng c?* phê thì tr?ng 1 h?*ng b?) = 123 cây/ha.

s?n s?*ng h? v?* ti?n h?*nh tr?ng b?

– k?*ch t?c h? tr?ng b?: 60 x 60 x 60cm.

– Bón phân lót cho h?: s??* d?ng l?p ??t m?t tr?n ??u có 10kg phân chu?ng ho?i m?c ho?c 7kg phân h?u c? vi sinh + 300 – 500g phân lân + 300 – 500g vôi + m?t h?t long não ?? ch?ng m?i.

– lúc ti?n h?*nh tr?ng b?* con nông dân l?u ý xé b?u nh? nhõm gi?m thi?u khi?n cho tan v? b?u ho?c ??t r?. Nên dùng kéo ho?c dao c?t v?* g? ph?n nilon ? ?áy b?u kho?ng 3 t?i 5cm t?*nh trong kho?ng ?áy sau ch??*m tri?n khai ??t b?u v?*o ch?*nh gi?a h? tr?ng. Nén ??t ?? nh?t m?c b?u ti?p theo c?t túi nilon t? trên xu?ng d??i, l?p ??t v?* nén cùng lúc rút ph?n túi nilon ra.

– Sau khi b?u cây b? ?ã ???c nh?t thi?t ? v? tr?* gi?a h? thì b?* con nông dân l?p ??t ?ã tr?n phân nh? trên v?*o ??y h? song song d?m nh? ti?p giáp v?i ?? nén ??t.

– L?u ý: khi tr?ng b?* con ko nên tr?ng quá sâu m?* ch? nên tr?ng nh?ng m?t b?u ngang mang m?t ??t l?* ???c.

T??i n??c cho cây b?



– N?m 1: khi tr?ng ho?*n th?*nh nên ti?n h?*nh t??i n??c cho cây b? ngay, v?* nh? b?* con dân c?*y tr?ng v?*o mùa khô thì tr?ng sau 3 – 5 ng?*y ph?i t??i l?i v?* k?t h?p có vi?c ph? g?c b?ng tr?u, c? khô, r?m, lá m?c… Sau ch??*m ti?n ?? c? kho?ng 10 ??n 15 ng?*y thì t??i m?t l?n. B?n tr?ng b? nên t?n công 1m x 1m ?? vi?c t??i n??c d? d?*ng h?n.

– N?m 2: giai ?o?n n?*y b? r? c?a cây b? ?ã ?n sâu v?*o lòng ??t bên c?nh ?ó b? v?n c?n ???c t??i n??c giúp ?? th??ng xuyên nh?t l?* trong mùa khô. T??i n??c kho?ng 4 t?i 5 ??t, m?t ??t ph??ng pháp nhau kho?ng 15 – 20 ng?*y.

– t? n?m 3 tr? ?i: + v?* nh? tr?ng xen canh mang cây c?* phê thì b?* con dân c?*y ko c?n ph?i t??i n??c b?i cây b? s? s??* d?ng chung l??ng n??c khi b?* con t??i cây c?* phê.

+ n?u nh? tr?ng thu?n thì b?* con nên t??i n??c theo ??t m?i ??t cách nhau kho?ng 20 ??n 25 ng?*y. L?u ý: b?* con nông dân không nên t??i n??c v?*o th?i ?o?n b? ?ang ra hoa nh?ng m?* ph?i ??i cho ??n khi ???*u qu? r?i thì th? h? t??i n??c.

Bón phân cho cây b?

– N?m 1: c?n bón thúc cho b? sau khi tr?ng kho?ng 20 ng?*y mang l??ng phân NPK theo t? tr?ng 2:2:1, m?i h? c?n 0,1 kg t??ng ???ng mang 100g phân. lúc bón c?n t??i n??c ?? phân s? h?u th? tan nhanh v?* th?m ??u xu?ng ??t. ti?p t?c bón l??ng phân nh? trên nh?ng m?* kho?ng cách bón giãn ra kho?ng 30 ng?*y bón m?t l?n.

– N?m 2: ti?p t?c bón phân NPK m?* nâng cao l??ng phân lên m?i g?c kho?ng 200 t?i 300g. Bón 6 l?n/n?m: 3 l?n v?*o mùa khô, 3 l?n v?*o mùa m?a; khi bón phân v?*o mùa khô c?n th??*n t??i n??c tr??c lúc bón.

– t? n?m 3 tr? ?i: bình th??ng ??i s? h?u b? ghép thì t? n?m th? 3 tr? ?i cây ?ã b?t ??u cho qu? b?i v??*y b?* con nông dân nên ?? l?i 1 l??ng qu? tùy theo s?c c?a cây b? (kho?ng 1 – 3 qu?/c?*nh). t?*nh t? lúc qu? ???c m?t tháng cho t?i lúc thu ho?ch (5 – 6 tháng) thì b?* con dân c?*y ti?n h?*nh 3 ??t bón phân, m?i ??t 2kg phân NPK.

Sau lúc thu ho?ch b?* con bón ngã sung 1-2 kg phân Urê v?* ti?n h?*nh c?t t?a c?*nh y?u ?? cây s?m h?i s?c.

– L?u ý:

+ ??i s? h?u cây b? ???c tr?ng xen canh v?i cây c?* phê thì t? n?m th? 3 tr? ?i l??ng phân bón cho cây b? s? h?u th? gi?m xu?ng 1 n??*a vì khi n?*y b? c?ng h??ng thông th??ng l??ng phân ?ã ???c bón cho cây c?* phê nên không c?n bón thêm n?a.

+ ko nên bón phân v?* t??i n??c khi cây ?ang ra hoa m?* ph?i ch? t?i khi hoa ???*u th?*nh ph?m thì th? h? ???c bón.

+ ?? gi?m thi?u tr??ng h?p b? r?ng qu? lúc bón phân b?* con bên b? sung thêm phân Kali.

C?t t?a c?*nh t?o tán cho cây b?

– Tr?ng thu?n: b?* con ?? cây t?ng tr??ng t? nhiên, lúc cây ??t ?? cao 60cm t?i 70cm thì b?* con v?i th? b?m ng?n, sau ch??*m ti?n ?? ti?n h?*nh c?t t?a ch?ng chéo, các ch?i v??t… v?* t?o tán t?a ??ng ??u.

– Tr?ng xen c?* phê: ch? nên ?? 1 c?*nh m?c trong kho?ng ch?i ghép, nh?m m?c ??*ch d?n ch?t dinh d??ng cho c?*nh n?*y v?* c?*nh không b? c?nh tranh ch?t dinh d??ng s? m?c th?ng, d? t?o hình v?* t?n ti?n di?n t?*ch. lúc tán cây b? cao h?n cây c?* phê kho?ng 1-2m thì b?* con ti?n h?*nh hãm ng?n ?? cây ra c?*nh ngang.

– L?u ý:

+ khi cây ?ã bình ?n v?* v?*o th?i ?o?n thu ho?ch b?* con c?n th??ng xuyên c?t b? c?*nh y?u, c?*nh sâu b?nh.

+ ??i s? h?u các c?*nh ph? quát qu?, b?* con c?n s? h?u bi?n pháp ch?ng ?? cho c?*nh vì c?*nh b? h?i giòn v?* d? gãy ??.

Phòng tr? sâu b?nh h?i cho cây b?

B?* con nông dân s? h?u th? ?ánh giá ph?n n?*y qua b?*i vi?t chi ti?t d??i ?ây: t?*n hi?u VÀ bi?n pháp PHÒNG TR? m?t S? lo?i SÂU B?NH H??*I TRÊN CÂY B?*

Thu ho?ch v?* ch? bi?n b? th?*nh ph?m

– B? tr?ng b?ng h?t m? ??u cho trái sau lúc tr?ng ???c 5 t?i 7 n?m.

– B? ghép cho trái sau lúc tr?ng trong kho?ng hai ??n 3 n?m, nh?ng n?m ??u b?* con nên t?a b?t qu? trên cây ch? ?? l?i s? l??ng qu? v?a mang s?c cây, nh?ng n?m ti?p theo thì b?* con ch?ng ph?i t?a b? qu? n?a.

– S?n l??ng b? ??t trong kho?ng 8-20 t?n/ha/n?m tùy theo m?i gi?ng b? khác nhau.

– B?* con nông dân nên l?u ý th?i kh?c thu ho?ch qu? vì ?i?u n?*y tác ??ng tr?c ti?p t?i ch?t l??ng qu? c?ng nh? ?i?u ki?n b?o qu?n v?* di chuy?n qu? sau thu ho?ch. b?i th? b?* con nên d?a v?*o m?*u s?c v? qu? lúc ch?*n c?a m?i gi?ng b? ?? ti?n h?*nh thu ho?ch m?t b?* quy?t h?p l?*.

+ B? ?úng mùa: th?i ?i?m thu ho?ch t? tháng 7 – 8 d??ng l?ch.

+ B? trái mùa: th?i ?i?m thu ho?ch trong kho?ng tháng 9 – 10 d??ng l?ch.

Sau khi thu ho?ch, b? mang th? s??* d?ng ?? ?n t??i ho?c ch? bi?n nh?ng h??ng li?u, th?c ?n, m? ph?m khác bi?t v?* r?t h?u d?ng cho s?c kh?e.

Qua b?*i vi?t n?*y, b?* con dân c?*y s? mang thêm nh?ng kinh nghi?m, thông tin b? ?*ch dùng cho cho nhu c?u canh tác cây trái v?* nh??*n ???c ngu?n l?i nhu??*n cao cho h? gia ?ình.